دیگر کار از «هر سال، دریغ از پارسال» هم گذشته؛ آنقدر بازار نقل و انتقالات فوتبال ایران کساد شده که حتی نمی توان انتظار داشت که از این ستون به آن ستون فرجی شود. لیگ برتر کشورمان چند سالی است نه تنها ستاره یا پدیده ای برای عرضه به لیگ های معتبر فوتبال دنیا تولید نکرده و صرفاً به مصرف کننده تمام عیار تبدیل شده بلکه در این چند فصل اخیر حتی برای تأمین نیاز خودش هم بازیکن کم آورده است. طنز تلخ ماجرا هم آنجاست که در فصول اخیر حتی ناچار شده همان معدود فوتبالیست هایی را که روزی با کبکبه و دبدبه فراوان و هزار امید و آرزو به خارج از کشور ترانسفر کرده بود، دوباره و با قراردادهایی سنگین تر به خانه بازگرداند. آن سوی ماجرا هم مشتریان خارجی فوتبالیست های ایرانی هم وقتی به این نتیجه می رسند که این بازیکنان نمی توانند انتظارات آنها را برآورده کنند، بدون معطلی آنها را در سبد فروش خود قرار داده و با مبلغی گزاف تر «مال بد را بیخ ریش صاحبش» بر می گردانند!
بهترین شاهد بر این مدعا هم کسری طاهری است؛ مهاجمی ۱۹ ساله و محصول آکادمی سپاهان که حدوداً دو سال و نیم قبل و پس از درخشش در جام جهانی نوجوانان راهی روبین کازان روسیه شد تا به جمع لژیونرهای فوتبال ایران بپیوندد. امید داشتیم او دستکم مسیر سردار آزمون را طی کند اما این مهاجم فصل گذشته دست از پا درازتر و البته به صورت قرضی به لیگ برتر بازگشت و با پیراهن خودروسازان به میدان رفت. حالا همین بازیکن دیپورت شده به یکی از بمب های نقل و انتقالاتی لیگ بیست و ششم تبدیل شده؛ بمبی که تا آستانه انفجار در باشگاه پرسپولیس پیش رفت اما در نهایت سر از نساجی درآورد؛ تیمی که پس از یک فصل دوری، دوباره به لیگ برتر بازگشته است.
نمونه از این دست، کم نداریم. یکی دیگر از این قبیل بازیکنان، میلاد بدرقه است. مدافع ۲۹ ساله خوزستانی که فصل پیش راهی عراق شد تا در تیم الطلبه زیر نظر علی منصور بازی کند و حالا در بازار نه چندان داغ تابستانی دوباره به لیگ برتر بازگشته تا برای تیم سابقش فولاد به میدان برود.
در واقع پربیراه نیست اگر مدعی شویم تا لحظه تنظیم این یادداشت معدود صادرات رسمی که از لیگ برتر ایران به خارج از کشور صورت گرفته محدود به همین خروج دسته جمعی بازیکنان از فولاد خوزستان به کشورهای عرب زبان بوده است؛ از سینا اسدبیگی، سینا مریدی و محمدرضا سلیمانی گرفته که با جدایی از جمع سرخپوشان اهوازی تصمیم گرفته اند فصل آینده در لیگ ستارگان عراق و با پیراهن دهوک به میدان روند تا دوباره زیر نظر یحیی گل محمدی سرمربی سابق خود بازی کنند تا علی نعمتی، مدافع ملی پوش فولادسازان که راهی لوسیل قطر شده؛ تیمی که نه تنها جایگاهی بین مدعیان سطح اول فوتبال این کشور شیخ نشین ندارد بلکه در رده های پایین جدول لیگ ستارگان قطر دست و پا می زند؛ یعنی بازیکنان ما، به جای پرواز به سمت لیگ های معتبر اروپایی، به فرود آمدن در تیم های سطح پایین اما متمول کشورهای همسایه قناعت کرده اند.
در این بحبوحه، دندانگیرترین شایعاتی که حول و حوش بازار تابستانی لیگ شنیده می شود مربوط به پیشنهاد یک تیم میانه جدولی لالیگا برای رامین رضاییان است؛ مدافع ۳۶ ساله تیم ملی که او هم البته نه به دلیل درخشش در لیگ برتر که به دلیل عملکرد تأثیرگذارش در تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶ چشم برخی باشگاه های خارجی را به خود جلب کرده است. البته هیچ بعید نیست که در نهایت بشنوید یا بخوانید که مدافع سابق تیم های پرسپولیس، سپاهان و استقلال، به جای کوچ به سرزمین ماتادورها، راهی یکی از کشورهای عرب زبان حاشیه خلیج فارس شده است؛ اتفاقی که با توجه به سن و سال بالای رامین، محتمل تر از حضورش در فوتبال اروپا به نظر می رسد.
از محمد خلیفه، گلر جوان و آینده دار آلومینیوم اراک هم به عنوان گزینه ای برای حضور در فوتبال لهستان نام برده می شود؛ اما لژیونر شدن این بازیکن مستعد هم به باز شدن پنجره نقل و انتقالاتی استقلال گره خورده و ممکن است این سنگربان ملی پوش هم به حضور در جمع آبی پوشان تهرانی بسنده کند. امیرحسین حسین زاده و مهدی هاشم نژاد هم با اینکه بارها با ابراز علاقه به لژیونر شدن به شایعه جدایی خود از جمع تی تی ها و حضور در تیم های خارجی دامن زده اند؛ اما تا لحظه تنظیم این یادداشت هیچ پیشنهاد رسمی از سوی باشگاه ها خارجی برای جذب مهاجم ۲۵ ساله و وینگر ۲۴ ساله تراکتور به این باشگاه تبریزی ارسال نشده است. همه اینها کافی است تا مدعی شویم فوتبال ایران سال هاست بیش از آنکه بازیکن بسازد به مصرف داشته های گذشته قناعت کرده؛ داشته هایی که رفته رفته رو به پایان اند.
درحقیقت طی فصول اخیر باشگاه های لیگ برتری به جای سرمایه گذاری روی آکادمی ها و استعدادیابی، ترجیح داده اند بودجه خود را صرف جا به جایی بازیکنان آماده و ستاره های سابق لیگ کنند؛ حتی اگر این بازیکنان در سراشیبی دوران حرفه ای خود افتاده باشند. در چنین شرایطی، جوانان مستعد معمولاً قربانی نتیجه گرایی مدیران و مربیانی می شوند که برای حفظ صندلی و جایگاه خود، ریسک میدان دادن به بازیکنان کم نام و نشان برای عرض اندام و رشد را به جان نمی خرند.
حاصل این چرخه معیوب آن است که خروجی های لیگ برتر دیگر همچون گذشته های نه چندان دور برای استعدادیاب های اروپایی جذابیت ندارند. مشتریان خارجی دیگر برای جذب فوتبالیست های ایرانی صف نمی کشند و باشگاه های معتبر اروپایی حاضر نمی شوند که برای قرار دادن بازیکنان لیگ برتر ایران در سبد خرید خود ریسک کنند.
سرعت پایین مسابقات لیگ، ضعف زیرساخت های باشگاه ها، بی ثباتی مدیریتی، قراردادهای غیرمنطقی و نجومی داخلی و فاصله گرفتن فوتبال ایران از شبکه بین المللی نقل و انتقالات، همه و همه دست به دست هم داده اند تا نگاه استعدادیاب های جهان بیش از آنکه به ایران باشد، به کشورهایی همچون ازبکستان، ژاپن، کره جنوبی، مراکش و حتی عراق دوخته شود.
با این تفاسیر باید اذعان کرد کار لیگ برتر از «هرسال دریغ از پارسال» هم گذشته و بازار داد و ستد ستاره های ایرانی آنقدر از رونق افتاده که دیگر از این ستون به آن ستون هم فرجی نیست؛ طنز تلخ ماجرا هم آن است که لیگی که زمانی علی دایی، کریم باقری، مهدی مهدوی کیا، وحید هاشمیان، مهدی طارمی، سردار آزمون و ده ها لژیونر دیگر را به فوتبال اروپا معرفی می کرد، امروز دل خوش کرده است به شایعه پیشنهاد یک باشگاه اسپانیایی برای مدافع ۳۶ ساله تیم ملی!
مرضیه غفاریان
