نشست تخصصی سلامت و کیفیت محصولات لبنی در حاشیه بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی صنایع غذایی اصفهان، با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان درباره فرآوری شیر، نظارت بر کیفیت محصولات، مخاطرات مصرف لبنیات غیر پاستوریزه و فشار هزینه‌های تولید برگزار شد؛ نشستی که در آن فعالان صنعت، مسوولان استاندارد و متخصصان دانشگاهی بر ضرورت تقویت فرهنگ مصرف و حمایت از تولید تأکید کردند.
مدیرعامل یکی از شرکت های لبنیاتی اصفهان به‌عنوان نخستین واحد لبنی خصوصی این استان، جمعی از مسوولان حوزه استاندارد، غذا و دارو، متخصصان تغذیه و نمایندگان تشکل‌های تخصصی در این نشست، دیدگاه‌های خود را درباره کیفیت محصولات لبنی، نقش فناوری در ارتقای سلامت غذایی و چالش‌های اقتصادی این صنعت مطرح کردند.
فناوری؛ ابزاری برای تشخیص تقلب و ارتقای کیفیت شیر
مدیرعامل شرکت لبنیاتی در اصفهان با اشاره به پیشرفت فناوری‌های آزمایشگاهی در صنعت لبنیات اظهار داشت: در گذشته برخی افراد برای عرضه شیر بی‌کیفیت به کارخانه‌ها، با افزودن آب به شیر خام، کیفیت آن را کاهش می‌دادند؛ اما امروز با وجود آزمایشگاه‌های پیشرفته و تجهیزات تخصصی، تشخیص بسیاری از تخلفات به سادگی امکان‌پذیر است.
محمدرضا هادی افزود: تفاوت تولید صنعتی با روش‌های سنتی، علاوه بر ظرفیت تولید و بهره‌گیری از فناوری، در امکان کنترل علمی کیفیت و شناسایی تقلب‌های احتمالی است؛ موضوعی که به ارتقای سلامت محصولات و افزایش اطمینان مصرف‌کنندگان کمک می‌کند.
وی با اشاره به تفاوت انواع شیر از نظر فرآوری و ماندگاری گفت: شیر خام پس از ورود به کارخانه تحت فرآیندهای مختلف قرار می‌گیرد و نوع فرآوری، شرایط نگهداری و بسته‌بندی در ماندگاری محصول نهایی تأثیرگذار است.
هادی با توضیح درباره تفاوت شیر پاستوریزه و استریلیزه بیان کرد: در فرآیند پاستوریزاسیون، شیر برای مدت مشخصی در معرض حرارت کنترل‌شده قرار می‌گیرد تا عوامل بیماری‌زای آن از بین بروند؛ درحالی که در فرآیند استریلیزاسیون، از دماهای بالاتر استفاده می‌شود تا ماندگاری محصول افزایش یابد.
وی ادامه داد: توسعه فناوری در صنایع غذایی امکان افزایش ماندگاری محصولات را فراهم کرده است و مصرف‌کنندگان باید با آگاهی از تفاوت فرآیندهای تولید، متناسب با نیاز و شرایط نگهداری خود محصول مورد نظر را انتخاب کنند.
افزایش هزینه‌ها و کاهش فروش؛ دو چالش هم‌زمان تولیدکنندگان
مدیرعامل این شرکت با اشاره به مشکلات اقتصادی واحدهای تولیدی اظهار داشت: افزایش هزینه نهاده‌ها، مواد اولیه و سایر عوامل وابسته به تولید، فشار زیادی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
هادی افزود: تورم به‌گونه‌ای است که افزایش قیمت در یک بخش، سایر بخش‌های زنجیره تولید را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ در چنین شرایطی، تولیدکنندگان با افزایش هزینه‌ها از یک سو و کاهش فروش ناشی از رشد قیمت محصولات از سوی دیگر مواجه می‌شوند.
وی با بیان اینکه افزایش قیمت برای تولیدکننده نیز تصمیم مطلوبی نیست، خاطرنشان کرد: کاهش قدرت خرید مردم موجب افت تقاضا می‌شود و بنگاه‌های تولیدی برای ادامه فعالیت ناچارند در کنار مدیریت هزینه‌ها، بازارهای جدید و راهکارهای متناسب با شرایط اقتصادی را دنبال کنند.
هشدار درباره مصرف لبنیات غیرپاستوریزه
مدیر نظارت بر مواد غذایی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی غذا و داروی اصفهان نیز در بخش دیگری از این نشست، بر ضرورت توجه به سلامت محصولات لبنی و خطرات مصرف فرآورده‌های غیرپاستوریزه تاکید کرد.
مسعود سامی افزود: تب مالت یا بروسلوز از بیماری‌های قابل انتقال از حیوان به انسان است و مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی آلوده و غیرپاستوریزه می‌تواند در انتقال آن نقش داشته باشد.
وی، بر ضرورت توجه مصرف‌کنندگان به شیوه تولید بستنی سنتی و سایر فرآورده‌های لبنی تأکید و بیان کرد: استفاده از شیر خام آلوده در تهیه این محصولات می‌تواند سلامت مصرف‌کنندگان را به خطر بیندازد.
سامی اظهار داشت: استفاده از شیر پاستوریزه و رعایت اصول بهداشتی در فرآوری محصولات لبنی، از اقدامات مهم برای کاهش خطر انتقال بیماری‌های مشترک میان انسان و دام است.
استاندارد؛ حلقه نظارت بر کیفیت محصولات غذایی
معاون ارزیابی انطباق اداره‌کل استاندارد استان اصفهان نیز در این نشست، ارزیابی انطباق را از مأموریت‌های اصلی سازمان ملی استاندارد عنوان کرد و گفت: محصولات و خدمات باید بر اساس الزامات و استانداردهای تعیین‌شده تولید و عرضه شوند.
مجتبی مستأجران با تشریح فرآیند نظارت بر کیفیت محصولات اظهار داشت: در چارچوب وظایف سازمان استاندارد، نمونه‌برداری از محصولات انجام و نمونه‌ها در آزمایشگاه بررسی می‌شوند و در صورت انطباق با الزامات مربوط، گواهی یا پروانه استاندارد صادر می‌شود.
وی با اشاره به ضرورت ارتقای آگاهی عمومی درباره فرآیند تولید محصولات غذایی افزود: بخشی از ابهام مصرف‌کنندگان به شناخت ناکافی آنان از مراحل تولید و فرآوری بازمی‌گردد؛ ازاین‌رو، برگزاری برنامه‌های ترویجی در کنار نمایشگاه‌های تخصصی و توسعه آموزش از مدارس می‌تواند به افزایش آگاهی جامعه کمک کند.
نقش صنعت در تسهیل دسترسی به محصولات لبنی
استادیار دانشکده تغذیه و علوم غذایی و رییس دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه نیز با تأکید بر جایگاه شیر و فرآورده‌های لبنی در الگوی غذایی سالم بیان کرد: متخصصان تغذیه مصرف شیر و لبنیات را توصیه می‌کنند و باید شرایطی فراهم شود که مردم در موقعیت‌های مختلف امکان دسترسی و استفاده از این محصولات را داشته باشند.
سید محمد حسین روحانی افزود: تولید محصولاتی با ماندگاری بیشتر، از جمله شیر استریلیزه، یکی از ظرفیت‌های صنعت برای تسهیل مصرف است؛ زیرا این محصولات با رعایت شرایط نگهداری درج‌شده روی بسته‌بندی، امکان استفاده در بازه زمانی طولانی‌تری را برای مصرف‌کنندگان فراهم می‌کنند.
وی بر اهمیت توجه به نیازهای متنوع خانوارها و توسعه محصولاتی متناسب با شرایط مصرف تأکید کرد.
کنترل کیفیت؛ مسوولیتی در تمام مراحل تولید
رییس انجمن صنفی مسوولان فنی استان اصفهان نیز با اشاره به نقش مسوولان فنی و مدیران کنترل کیفیت در واحدهای تولیدی گفت: مسئولان فنی در چارچوب الزامات حوزه غذا و دارو و مدیران کنترل کیفیت بر اساس ضوابط استاندارد فعالیت می‌کنند و در بسیاری از کارخانه‌ها، این مسئولیت‌ها بر عهده یک نفر قرار دارد.
نرگس نادیان افزود: بررسی کیفیت مواد اولیه و محصولات تولیدی، انجام آزمایش‌های لازم و رعایت استانداردهای ملی از جمله وظایف تخصصی این افراد است و محصولات باید مراحل کنترلی مربوط را طی کنند تا امکان عرضه آن‌ها به بازار فراهم شود.
وی با تأکید بر اهمیت تعهد حرفه‌ای مسئولان فنی خاطرنشان کرد: کنترل کیفیت در صنایع غذایی، به‌ویژه در صنعت لبنیات، از ارکان مهم حفظ سلامت مصرف‌کنندگان و اعتماد عمومی به محصولات تولید داخل است.
افزایش قیمت محصولات؛ انتخاب مطلوب تولیدکننده نیست
رییس کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی اصفهان و از فعالان اقتصادی حاضر در نشست، نیز با تشریح دشواری‌های قیمت‌گذاری در صنایع غذایی اظهار داشت: تولیدکنندگان برای ساخت یک محصول با ده‌ها و حتی صدها قلم ماده اولیه سروکار دارند که قیمت بسیاری از آن‌ها ثابت نیست و در کنار آن، هزینه‌هایی مانند آب، برق و گاز نیز بر هزینه نهایی تولید اثر می‌گذارد.
یوسف قاضی عسگر افزود: تولیدکننده پس از تأمین مواد اولیه و تحمل هزینه‌های تولید، باید محصول را با قیمت مصرف‌کننده مشخص به بازار عرضه کند؛ اما افزایش قیمت تمام‌شده الزاماً به معنای افزایش سود نیست.
وی با بیان اینکه تغییر قیمت محصولات تابع ضوابط و مجوزهای قانونی است، ادامه داد: تولیدکنندگان برای اعمال افزایش قیمت باید فرآیندهای مربوط را طی کنند و مستندات لازم را ارائه دهند؛ بنابراین، افزایش قیمت تصمیمی نیست که صرفاً بر اساس خواست تولیدکننده اتخاذ شود.
قاضی عسگر تصریح کرد: افزایش قیمت معمولاً با کاهش قدرت خرید و افت فروش همراه است و به همین دلیل، تولیدکنندگان نیز تمایل ندارند قیمت محصولات خود را افزایش دهند؛ بااین‌حال، زمانی که هزینه مواد اولیه و نهاده‌ها برای مدتی افزایش می‌یابد و فشار زیان انباشته ادامه تولید را دشوار می‌کند، اصلاح قیمت ممکن است به ضرورتی برای تداوم فعالیت تبدیل شود.
این فعال اقتصادی خاطرنشان کرد: افزایش قیمت محصولات لبنی در چنین شرایطی لزوماً به معنای افزایش سود شرکت‌ها نیست، بلکه ممکن است صرفاً برای جبران بخشی از هزینه‌ها و حفظ امکان ادامه تولید انجام شود.
ضرورت پیوند سلامت مصرف‌کننده با پایداری تولید
مجموع دیدگاه‌های مطرح شده در نشست جانبی بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی صنایع غذایی اصفهان نشان داد که ارتقای سلامت محصولات غذایی تنها به نظارت بر کارخانه‌ها محدود نمی‌شود، بلکه به آگاهی مصرف‌کنندگان، توسعه فناوری‌های کنترل کیفیت، آموزش عمومی و پایداری اقتصادی واحدهای تولیدی نیز وابسته است.
از یک سو، مصرف‌کنندگان به محصولات سالم و مقرون به‌صرفه نیاز دارند و از سوی دیگر، تولیدکنندگان برای حفظ کیفیت و استمرار فعالیت خود با افزایش هزینه‌های تولید و محدودیت قدرت خرید بازار روبه‌رو هستند؛ شرایطی که ضرورت تعامل میان صنعت، نهادهای نظارتی، مراکز علمی و سیاست‌گذاران را بیش از گذشته نمایان می‌کند.
بیست و سومین نمایشگاه تخصصی صنایع غذایی روز چهارشنبه در اصفهان گشایش یافت و در مدت برگزاری از ساعت ۱۰ تا ۲۱ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی استان واقع در کمربندی شرق، بزرگراه استاد پرورش اصفهان برای بازدید عموم دایر است.