چهلوششمین سال فعالیت جهاددانشگاهی در اصفهان در شرایطی آغاز شد که این نهاد تلاش دارد بیش از گذشته از ظرفیت علمی و پژوهشی خود برای حل مسائل واقعی استان استفاده کند؛ از تدوین طرح جامع گردشگری و ایجاد اطلس ۱۲۰۰ لایهای گردشگری گرفته تا طراحی سامانه هوشمند آبیاری، کاهش ضایعات کشاورزی، توسعه آموزشهای هوش مصنوعی و بازیهای رایانهای و حمایت از شرکتهای فناور.
رؤسای جهاددانشگاهی واحد اصفهان و واحد صنعتی اصفهان در نشستی با اصحاب رسانه، گزارشی از مهمترین اقدامات یک سال گذشته ارائه کردند؛ گزارشی که نشان میدهد فعالیت این مجموعه تنها به آموزش و پژوهش دانشگاهی محدود نمانده و تلاش شده بخشی از ظرفیت آن مستقیماً در اختیار مسائل استان قرار گیرد.
غلامرضا کرباسی، رئیس جهاددانشگاهی واحد اصفهان، با تشریح مهمترین فعالیتهای این واحد، حوزه گردشگری، حکمرانی داده، ارزیابی نیروی انسانی، مسئولیت اجتماعی و فعالیتهای فرهنگی و رسانهای را از محورهای اصلی اقدامات یک سال گذشته عنوان کرد. ابوذر پورمدنی، رئیس جهاددانشگاهی واحد صنعتی اصفهان نیز از پروژههایی گفت که با تمرکز بر چالشهای آب، کشاورزی، آموزش و فناوری در حال اجراست.
گردشگری اصفهان از سند تا پروژه
یکی از مهمترین دستاوردهای جهاددانشگاهی واحد اصفهان در یک سال گذشته، به سرانجام رسیدن طرح جامع گردشگری استان است؛ طرحی که اگرچه پیشتر تدوین و در سال ۱۴۰۲ بازنگری شده بود، اما فرآیند تأیید نهایی آن به دلیل برخی مسائل مدیریتی متوقف مانده بود.
کرباسی با اشاره به اهمیت این طرح گفت پیگیریهای جهاددانشگاهی با کارفرمایی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان و با همکاری استانداری ادامه یافت و پس از بررسی در میز گردشگری استان و کارگروههای تخصصی، طرح جامع گردشگری استان موفق به دریافت تأییدیههای نهایی شد.
به گفته وی، در این طرح وظایف دستگاهها و نهادهای مختلف نیز مشخص شده است تا پس از ابلاغ، هر دستگاه متناسب با مسئولیت خود در اجرای آن نقش داشته باشد.
اهمیت این سند از آن جهت بیشتر میشود که گردشگری یکی از محورهای مورد تأکید مدیریت استان است و در کنار هوش مصنوعی و انرژی، در قالب طرح «سه به علاوه یک» مورد توجه قرار گرفته است.
اما جهاددانشگاهی در حوزه گردشگری تنها به تدوین سند اکتفا نکرده است. اطلس گردشگری اصفهان مبتنی بر GIS نیز با حدود یک هزار و ۲۰۰ لایه اطلاعاتی تهیه شده و در اختیار ادارهکل میراث فرهنگی قرار گرفته است؛ ابزاری که میتواند تصویری جامع از ظرفیتهای گردشگری استان ارائه دهد و در عین حال قابلیت بهروزرسانی داشته باشد.
کرباسی درباره این اطلس توضیح داد که امکان اضافه یا حذف کردن اطلاعات و لایههای جدید در آن وجود دارد و میتواند به عنوان یک بانک اطلاعاتی جامع در حوزه گردشگری استان مورد استفاده قرار گیرد.
در ادامه همین مسیر، جهاددانشگاهی بازارهای هدف جدید گردشگری بینالمللی را نیز بررسی کرده است. در این مطالعات، سلیقه، ویژگیهای اجتماعی و فرهنگی و نوع جاذبههای مورد علاقه گردشگران مورد بررسی قرار گرفته تا ظرفیتهای گردشگری اصفهان متناسب با نیاز بازارهای مختلف عرضه شود.
نسخه فناورانه جهاددانشگاهی برای بحران آب
در سوی دیگر، جهاددانشگاهی واحد صنعتی اصفهان تمرکز ویژهای بر یکی از جدیترین مسائل استان یعنی آب گذاشته است؛ مسئلهای که بخش عمدهای از آن به کشاورزی و شیوه مصرف منابع آبی بازمیگردد.
ابوذر پورمدنی، رئیس جهاددانشگاهی واحد صنعتی اصفهان، با اشاره به اینکه حدود ۸۵ تا ۹۵ درصد مصرف آب به بخش کشاورزی اختصاص دارد، از طراحی یک سیستم آبیاری هوشمند خبر داد که با استفاده از هوش مصنوعی و اینترنت اشیا میتواند به کاهش مصرف آب کمک کند.
این سامانه مراحل آزمایشگاهی را پشت سر گذاشته و در یک مزرعه تحقیقاتی اطراف اصفهان بومیسازی شده است. قرار است طرح در پایان شهریورماه افتتاح شود و نتایج آزمایشهای انجامشده نیز از کاهش قابل توجه مصرف آب حکایت دارد.
پورمدنی تأکید کرد که این سیستم با نمونههای موجود که عمدتاً بر خودکارسازی عملیات مانند باز و بسته شدن شیرها یا دریافت اطلاعات رطوبت متمرکز هستند، تفاوت دارد و استفاده از فضای ابری نیز در آن پیشبینی شده است.
هدف اصلی جهاددانشگاهی این است که فناوری از مرحله آزمایشگاهی عبور کرده و به یک راهکار واقعی برای مدیریت مصرف آب در مزارع تبدیل شود؛ موضوعی که برای استانی مانند اصفهان، بیش از یک پروژه پژوهشی و در واقع بخشی از پاسخ به یک بحران مزمن است.
وقتی ضایعات کشاورزی دوباره ارزش پیدا میکنند
پروژه دیگری که جهاددانشگاهی واحد صنعتی اصفهان سالهاست دنبال میکند، کاهش و مدیریت ضایعات کشاورزی است؛ موضوعی که از نگاه این مجموعه ارتباط مستقیمی با امنیت غذایی و حتی مصرف آب دارد.
پورمدنی با اشاره به اینکه حدود ۳۰ درصد تولید محصولات کشاورزی در کشور تحت عنوان ضایعات از بین میرود، گفت هدف این است که این میزان کاهش پیدا کند. مشکل اصلی البته فقط مقدار ضایعات نیست، بلکه نبود آمار دقیق و گستردگی این پدیده نیز مانعی برای برنامهریزی محسوب میشود.
در فرایند تولید محصولات کشاورزی، منابع مختلفی از جمله بذر، کود، سم و مهمتر از همه آب مصرف میشود، اما اگر محصول نهایی به دلیل مشکلات مختلف از بین برود، همه این منابع نیز عملاً هدر رفتهاند.
جهاددانشگاهی در این حوزه دو مسیر را دنبال میکند؛ نخست جلوگیری از ایجاد ضایعات در فرایند تولید و دوم، تبدیل ضایعات ایجادشده به محصولات دارای ارزش افزوده.
این رویکرد از یک سو به کاهش هدررفت منابع کمک میکند و از سوی دیگر میتواند بخشی از نیاز کشور به توسعه امنیت غذایی پایدار را پاسخ دهد.
حکمرانی داده به جای تصمیمگیری بدون اطلاعات
در حوزه اجتماعی و مدیریتی نیز جهاددانشگاهی اصفهان تلاش کرده است ظرفیتهای پژوهشی خود را به ابزار تصمیمگیری تبدیل کند.
مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران «ایسپا» در جهاددانشگاهی واحد اصفهان با رویکرد حکمرانی داده فعالیت میکند و با جمعآوری و تحلیل دیدگاهها، بانک اطلاعاتی قابل توجهی در حوزههای مختلف ایجاد کرده است.
یکی از آخرین پروژههای این مرکز، افکارسنجی مرتبط با انتخابات بود که به سفارش استانداری انجام شد و نتایج آن در اختیار کارفرما قرار گرفت.
در حوزه منابع انسانی نیز جهاددانشگاهی واحد اصفهان اجرای کانون ارزیابی و توسعه شایستگی را برای دستگاهها و سازمانهای مختلف برعهده دارد. پس از برگزاری آزمونهای استخدامی، افراد پذیرفتهشده از نظر تناسب شغلی و شایستگیهای مدیریتی و کارشناسی مورد ارزیابی قرار میگیرند.
فرایند ارزیابی در دو بخش عمومی و تخصصی انجام میشود و در نهایت مشخص میکند هر فرد برای چه سطح و جایگاهی مناسبتر است. به این ترتیب، این ظرفیت میتواند به دستگاهها در انتخاب نیروی انسانی متناسب با نیازهای واقعی آنها کمک کند.
از رسانه تا مسئولیت اجتماعی
بخش دیگری از فعالیتهای جهاددانشگاهی اصفهان در حوزه فرهنگ و رسانه دنبال میشود. خبرگزاریهای ایسنا و ایکنا، ایسپا و سازمان دانشجویان از جمله مجموعههای فعال در ساختار فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان هستند.
کرباسی اعلام کرد که طی یک سال گذشته بیش از پنج هزار خبر و گزارش در ایسنا و ایکنا در اصفهان با موضوعاتی همچون مسائل فرهنگی، اجتماعی، انتخاباتی و تحولات مرتبط با جنگ اخیر تولید و منتشر شده است.
در حوزه مسئولیت اجتماعی نیز آزمایشگاه تشخیص بیماری جهاددانشگاهی خدمات خود را با تعرفه عمومی ارائه میکند؛ تعرفهای که از بخش خصوصی پایینتر و اندکی بالاتر از تعرفههای دولتی است.
در سال گذشته، این ظرفیت در قالب یک طرح اجتماعی به ۵۰ روستای محروم شهرستان فلاورجان نیز خدمات آزمایشگاهی ارائه کرده است.
همزمان، دبیرخانه هویت فرهنگی نیز در جهاددانشگاهی واحد اصفهان شکل گرفته و سند مربوط به مأموریتها و رویکردهای آن تدوین شده است؛ طرحی که قرار است پس از نهاییشدن و ابلاغ، زمینه همکاریهای مشترک در حوزه هویت فرهنگی اصفهان را فراهم کند.
دانشگاه؛ میدان اصلی گفتوگو و مشارکت دانشجویان
جهاددانشگاهی واحد صنعتی اصفهان نیز بخش مهمی از فعالیتهای خود را در حوزه فرهنگی و دانشجویی متمرکز کرده است.
یکی از مهمترین برنامهها، میزبانی مرحله کشوری چهاردهمین دوره مناظرات ملی دانشجویان ایران است؛ رویدادی که قرار است در هفته نخست شهریورماه در دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار شود.
برای نخستینبار مرحله کشوری این مسابقات خارج از تهران و به میزبانی اصفهان برگزار خواهد شد و ۶۴ تیم از سراسر کشور در آن حضور خواهند داشت.
پورمدنی با اشاره به اهمیت ترویج فرهنگ گفتوگو در میان نسل جوان، کانون مناظره و گفتوگو را یکی از کانونهای مهم دانشجویی دانست و بر ادامه فعالیتهای فرهنگی در محیط دانشگاه تأکید کرد.
فعالیتهای فرهنگی جهاددانشگاهی در جریان جنگ اخیر نیز متوقف نشد و بخشی از برنامهها از جمله مسابقات کتابخوانی به صورت مجازی برگزار شد.
هوش مصنوعی از کلاس درس تا کشاورزی
هوش مصنوعی حالا در چند بخش مختلف فعالیتهای جهاددانشگاهی اصفهان دیده میشود؛ از طراحی سیستم آبیاری هوشمند گرفته تا ایجاد دپارتمان تخصصی آموزش.
در واحد صنعتی اصفهان، دپارتمان تخصصی فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی برای ارائه آموزشهای تخصصی در این حوزه در حال فعالیت است. این مجموعه تلاش دارد همگام با قرار گرفتن هوش مصنوعی در میان محورهای توسعه استان، نیروی انسانی مورد نیاز این حوزه را نیز تربیت کند.
در کنار آن، دپارتمان تخصصی بازیهای رایانهای نیز در حال راهاندازی است؛ حوزهای که به گفته پورمدنی، در جهان گردش مالی بالایی دارد و بخش بسیار زیادی از بازیهای مورد استفاده در کشور به محصولات خارجی وابسته است.
جهاددانشگاهی واحد صنعتی اصفهان همچنین برای نخستینبار در حال برنامهریزی برگزاری رویداد ملی فناوریهای نوین آموزشی در اصفهان است؛ رویدادی که قرار است بهمنماه برگزار شود و حوزههای مختلف آموزش از مدرسه تا دانشگاه و آموزشگاهها را دربرگیرد.
محور اصلی این رویداد، حرکت از آموزش سنتی به سمت فناوریهای نوین و شخصیسازی آموزش است؛ به این معنا که آموزش متناسب با ویژگیها و نیازهای هر فرد طراحی شود.
قرار است ایدههای ارائهشده در این رویداد شناسایی و از ایدههای کاربردی حمایت شود تا در نهایت بخشی از آنها در قالب محصولات دانشبنیان وارد بازار شوند.
از ایده تا بازار؛ حلقهای که باید کامل شود
در حوزه تجاریسازی نیز یک مرکز نوآوری مشترک میان جهاددانشگاهی و شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان شکل گرفته است؛ مرکزی که هدف آن حمایت از هستهها و شرکتهای فناور و کمک به عبور آنها از مرحله ایده تا بازار است.
در این مرکز، زیرساخت، فضای کاری، منتور و مربی در اختیار مجموعههای فناور قرار میگیرد و متناسب با نوع فعالیت، امکان حمایت در حوزه بازاریابی نیز وجود دارد.
در واقع، مجموعه اقداماتی که رؤسای دو واحد جهاددانشگاهی اصفهان تشریح کردند، تصویری از نهادی ارائه میدهد که تلاش دارد نقش خود را از یک مجموعه آموزشی و پژوهشی صرف، به یک بازیگر فعال در حل مسائل استان تغییر دهد.
از بحران آب و ضایعات کشاورزی گرفته تا گردشگری، حکمرانی داده، اشتغال، فرهنگ، هوش مصنوعی و تجاریسازی فناوری، مسیرهای مختلفی برای پیوند میان دانشگاه، پژوهش و نیازهای واقعی جامعه در حال شکلگیری است.
اگر این پروژهها بتوانند از مرحله طرح و آزمایش عبور کرده و به سیاستگذاری، اجرای گسترده و بازار برسند، جهاددانشگاهی میتواند بخشی از فاصله میان ظرفیت علمی اصفهان و مسائل واقعی این استان را پر کند؛ فاصلهای که شاید مهمترین آزمون این نهاد در سالهای پیشرو باشد.
پریا پارسادوست