مدیرکل انتقال خون اصفهان گفت:۱۸ و ۱۹ دی ماه، ذخیره خون ناگهان به نصف رسید که با فراخوان تلفنی، بحران مهار شد.
کیان دهرابپور، مدیرکل انتقال خون استان اصفهان، امروز در نشست خبری به مناسبت روز اهدای خون که در مجتمع مطبوعاتی اصفهان برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدا و تسلیت ایام سوگواری، از همراهی اصحاب رسانه، خیرین و همکاران حوزه سلامت قدردانی کرد.
وی با اشاره به تعریف سازمان بهداشت جهانی از سلامت به عنوان رفاه کامل جسمی، روحی و اجتماعی، تأکید کرد: تحقق این مهم جز با مشارکت همه بخشهای دولتی و بهویژه غیردولتی ممکن نیست. بر اساس آمار، تنها ۲۰ تا ۲۵ درصد هزینههای سلامت توسط وزارت بهداشت و دانشگاههای علوم پزشکی پوشش داده میشود و ۷۵ تا ۸۰ درصد باقیمانده، بر عهده مشارکت مردم، دستگاههای مرتبط مانند بیمه سلامت، انتقال خون و بهویژه رسانههاست که جایگاهی بیبدیل در نهادینهسازی فرهنگ سلامت در جامعه دارند.
دهرابپور با بیان اینکه ۹ مرداد به عنوان روز ملی اهدای خون نامگذاری شده است، علت این انتخاب را سالروز تأسیس سازمان انتقال خون ایران در سال ۱۳۵۳ عنوان کرد و گفت: پیش از آن، امور انتقال خون در هلال احمر متمرکز بود، اما از سال ۱۳۵۳ این سازمان به عنوان نهادی مستقل، مأموریت تأمین خون و فرآوردههای خونی سالم و کافی برای بیماران نیازمند را بر عهده گرفت. اداره کل انتقال خون استان اصفهان نیز رسماً از سال ۱۳۶۳ آغاز به کار کرد و هماکنون با ۱۲ پایگاه و مرکز اهدای خون در سراسر استان به شهروندان خدمات ارائه میدهد.
وی با تأکید بر حیاتی بودن خون و فرآوردههای خونی برای ادامه حیات بسیاری از بیماران، خاطرنشان کرد: با وجود تمام پیشرفتهای علمی و پزشکی، هنوز جایگزین مناسبی برای خون ساخته نشده است. در استان اصفهان، روزانه بیش از ۹۰۰ فرآورده خونی به ۶۵ مرکز درمانی استان توزیع میشود تا بیمارانی که ادامه حیاتشان وابسته به این فرآوردههاست، دچار مشکل نشوند. این رقم در سطح کشور به روزانه حدود ۱۲ هزار فرآورده میرسد.
مدیرکل انتقال خون اصفهان، اهداکنندگان خون را سرمایه اصلی سازمان دانست و افزود: اگر مردم به مراکز اهدای خون مراجعه نکنند، عملاً سازمان انتقال خون تعطیل خواهد شد. هر اهداکننده با مراجعه به پایگاهها و احراز شرایط عمومی، حدود ۴۵۰ سیسی (نیم لیتر) خون کامل اهدا میکند که در همان روز، سه فرآورده اصلی از آن تولید میشود: گلبول قرمز (که در دمای ۲ تا ۶ درجه یخچال تا ۳۵ تا ۴۲ روز قابل نگهداری است)، پلاکت و پلاسما. این فرآوردهها نقش تعیینکنندهای در نجات جان بیماران دارند.
دهرابپور گفت: رسانهها همواره بدون هیچ چشمداشتی در عرصه سلامت و ترویج فرهنگ اهدای خون همراهی داشتهاند که شایسته قدردانی است.
تولید ۳ فرآورده از هر واحد خون / توسعه ۱۲ مرکز اهدا با کمک خیرین
مدیرکل انتقال خون استان اصفهان، با تشریح جزئیات فنی فرآوردههای خونی، گفت: از هر واحد خون کامل (حدود نیم لیتر) سه فرآورده اصلی تولید میشود؛ گلبول قرمز که در دمای ۲ تا ۶ درجه یخچال بین ۳۵ تا ۴۲ روز قابل نگهداری است، پلاکت که در دمای محیط (۲۰ تا ۲۴ درجه) تنها ۳ تا ۴ روز ماندگاری دارد و پلاسما که در دمای منفی ۳۰ درجه تا سه سال قابل استفاده است. هر یک از این فرآوردهها برای درمان طیف خاصی از بیماران کاربرد دارد.
وی با اشاره به توزیع روزانه بیش از ۹۰۰ فرآورده خونی در ۶۵ مرکز درمانی استان، افزود: همه بخشهای بیمارستانی از اورژانس و تروما گرفته تا زنان و زایمان، نوزادان، آیسییو، اطفال، داخلی و جراحیهای مختلف، به فرآوردههای خونی وابستهاند. حتی هیچ عمل جراحی بدون اطمینان از وجود ذخیره کافی خون در بانک بیمارستان انجام نمیشود. در بخش زنان، خونریزی حین زایمان و در بخش نوزادان، تعویض خون برای نوزادان مبتلا به زردی شدید از موارد مصرف بالاست.
مدیرکل انتقال خون استان درباره توسعه مراکز اهدای خون اظهار کرد: تا سال گذشته ۱۱ مرکز فعال داشتیم که با افتتاح مرکز شهدای خطشکن قطری جان در فلاورجان در اول اردیبهشت امسال، تعداد به ۱۲ مرکز رسید. این مرکز با هزینه بیش از ۴۰ میلیارد تومانی یک خیر نیکوکار و زمینی از سوی شهرداری ساخته شد. همچنین مرکز خواجو در شهر اصفهان با بیش از ۵۰ درصد مراجعات استان، پرترددترین پایگاه محسوب میشود.
وی از ساخت و آمادهسازی چند مرکز جدید خبر داد و گفت: مراکز اهدای خون در اردستان (آماده افتتاح)، فریدن (تا پایان سال)، مبارکه (با همکاری شبکه بهداشت) و منطقه ۱۱ و سپاهانشهر اصفهان (با ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی) تا پایان سال ۱۴۰۵ به بهرهبرداری میرسند. همچنین عملیات ساخت مرکز آران و بیدگل با ۲۰ درصد پیشرفت و پروژههای سمیرم و تیران و کرون برای سالهای آینده برنامهریزی شده است. بازسازی بیمارستان شهید رجایی داران نیز با اعتبارات استانی در دست اجراست.
دهرابپور با قدردانی از مشارکت خیرین و دستگاههای همکار، تصریح کرد: توسعه زیرساختهای انتقال خون بدون همراهی مردم، خیرین و رسانهها ممکن نیست. امسال جهش خوبی در افزایش مراکز اهدا داشتیم و امیدواریم با ادامه این روند، دسترسی به خون سالم برای همه بیماران استان تسهیل شود.
با کمترین نیرو، رتبه دوم کشوری در رشد اهدای خون / ارسال ۶۲۵۰ واحد به استانهای جنوبی
مدیرکل انتقال خون استان اصفهان، با اشاره به چالشهای نیروی انسانی، گفت: از اردیبهشت ۱۴۰۲ که مسئولیت را بر عهده گرفتم، متأسفانه استان اصفهان با وجود عملکرد بالا، بعد از تهران کمترین نیروی انسانی را در کشور داشت. اما با پیگیریهای مستمر، موفق شدیم از سال ۱۴۰۱ تاکنون ۳۰ نیروی طرحی اضافه کنیم (از ۲۰ نفر به ۵۰ نفر) و امسال نیز مجوز استخدام ۲۰ نفر را از سازمان مرکزی اخذ کردیم که گامی مؤثر در رفع کمبود نیروست.
وی از همکاری اداره کل زندان استان در تأمین نیروی خدماتی قدردانی و تصریح کرد: روزانه حدود ۱۰ نفر از زندانیان واجد شرایط در پایگاههای انتقال خون مشغول به کار هستند که این همکاری بسیار ارزشمند است.
دهرابپور با اعلام رشد چشمگیر اعتبارات جاری استان، افزود: اعتبارات جاری اداره کل از ۵۳ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ به ۱۵۵ میلیارد تومان در سال جاری رسیده که نشاندهنده رشد حدود ۲۰۰ درصدی و حمایت ویژه سازمان مدیریت و برنامهریزی استان بهویژه آقایان میرزایی و قاسمی است. این افزایش اعتبار، خیال همکاران را از بابت دریافتیها راحت کرده است.
مدیرکل انتقال خون اصفهان با تأکید بر عملکرد فراتر از توان نیروی انسانی، گفت: با وجود تنها ۱۹۰ نیروی انسانی (در حالی که استانهایی با حجم کار کمتر مانند مازندران ۲۳۰ نیرو دارند)، در سال ۱۴۰۴ رتبه دوم کشوری را در شاخص رشد میزان اهدای خون با ۸٫۸ درصد افزایش نسبت به سال قبل به دست آوردیم. همچنین در شاخصهای اهدای خون بانوان ۴۰ درصد رشد، اهدای خون بار اولیها ۱۵۴ درصد رشد و در ایام جنگ ۴۰ روزه اخیر، ۱۹۲ درصد رشد در اهدای خون بانوان و ۵۴ درصد رشد در کل اهدای خون ثبت شد که حماسهای بینظیر از سوی مردم استان بود.
وی در ادامه با اشاره به کمکرسانی به سایر استانها، خاطرنشان کرد: در سال ۱۴۰۴، علاوه بر تأمین کامل نیاز استان، ۶ هزار و ۶۳۰ واحد خون به استانهای دیگر ارسال کردیم. در روز حادثه بندرعباس، بلافاصله ۳۰۰ واحد خون ارسال شد و در جریان جنگ ۴۰ روزه، ۳۵۰ واحد دیگر به استانهای درگیر بهویژه تهران ارسال گردید. از ابتدای سال جاری تاکنون نیز ۶۲۵۰ واحد خون به استانهای هرمزگان و سیستان و بلوچستان فرستاده شده است.
دهرابپور با قدردانی از همراهی مردم، خیرین و رسانهها، تأکید کرد: تمام این موفقیتها با کمترین نیرو و بیشترین تعهد ممکن شده است و امیدواریم با جذب نیروهای جدید، خدماترسانی به بیماران استان ارتقاء بیشتری یابد.
ارسال ۶۲۵۰ واحد خون به استانهای جنوبی در ۴ ماه
مدیرکل انتقال خون استان اصفهان، در ادامه نشست خبری امروز با اشاره به عملکرد بینظیر استان در سال جاری، اظهار کرد: در چهار ماهه اول سال ۱۴۰۳، تنها ۱۷۰۰ واحد خون به سایر استانها ارسال شد، اما در چهار ماهه نخست امسال این رقم به ۶ هزار و ۲۵۰ واحد رسیده است؛ یعنی ما به قطب ارسالکننده فرآوردههای خونی به استانهای دیگر تبدیل شدهایم. این افتخار برای استانی با ۲۵ هزار شهید (۱۱ درصد شهدای کشور) که همواره در مسیر ایثار و اهدا پیشگام بوده، بسیار ارزشمند است.
وی با بیان اینکه در ابتدای مسئولیت خود با زیرساختهای ضعیف، کمبود اعتبار و تجهیزات و پایین بودن آمار اهدا مواجه بود، افزود: اما کار برای حل مشکل مردم برکت دارد. امروز علاوه بر تأمین نیاز استان، به یاری مردم و همراهی رسانهها، مشکلات استانهای دیگر را نیز مرتفع میکنیم.
دهرابپور نقش رسانهها را در این موفقیتها حیاتی دانست و گفت: رسانهها، بهویژه صداوسیما و خبرگزاریها، با انعکاس سریع نیازهای خونی و اطلاعرسانی در گروههای مجازی، تأثیر مستقیمی در افزایش مشارکت مردم داشتند. بسیاری از مواقع که کمبود گروه خونی خاصی اعلام میشد، با انعکاس رسانهای، اهداکنندگان بلافاصله مراجعه کردند.
مدیرکل انتقال خون اصفهان با اشاره به ایثارگری بینظیر اهداکنندگان استان، گفت: در جریان جنگ ۱۲ روزه، حوادث دیماه و جنگ ۴۰ روزه اخیر، ۱۷۱ نفر از اهداکنندگان خون استان اصفهان به شهادت رسیدند. این آمار را با همکاری بنیاد شهید و استخراج از شماره ملی اهداکنندگان بهدست آوردیم. این عزیزان که خود همواره برای نجات جان دیگران خون اهدا میکردند، در دفاع از کشور به مقام شهادت نائل آمدند و نشان دادند که اصفهان همواره سرزمین ایثار است.
وی ضمن قدردانی از تلاشهای شبانهروزی همکارانش در اداره کل انتقال خون، گفت: همه این دستاوردها با کمترین نیرو و بیشترین تعهد ممکن شده است. مردم اصفهان، رسانهها و خیرین، سه ضلع اصلی این موفقیت هستند و امیدواریم با ادامه این همدلی، هیچ بیماری در کشور به خاطر کمبود خون دچار مشکل نشود.
نیاز به فرآورده کرایو افزایش یافت / اجرای طرح سپاس برای پیوند مغز استخوان
مدیرکل انتقال خون استان اصفهان، با اشاره به نیازهای جدید بیمارستانها، گفت: این روزها بیمارستانها به دلیل کمبود داروهای فاکتورهای انعقادی، تقاضای بیشتری برای فرآورده کرایو (رسوب کرایوپرسیپیتیت) دارند که در جراحیهای بیماران با اختلالات انعقادی کاربرد حیاتی دارد. در استان اصفهان حدود ۷۵۰۰ تخت بیمارستانی در ۶۵ مرکز درمانی وجود دارد که همه آنها به نحوی با فرآوردههای خونی در ارتباط هستند و این نشاندهنده اهمیت راهبردی سازمان انتقال خون است.
وی با تشریح دو خدمت جدید سازمان، افزود: نخست، فرآورده پلاکت آفرزیس است که حجم آن ۵ برابر پلاکت معمولی (رندوم) بوده و یک بیمار میتواند به جای دریافت ۵ تا ۷ واحد پلاکت رندوم، از یک واحد پلاکت آفرزیس استفاده کند که هم حساسیت کمتری دارد و هم بهرهوری درمانی را بالا میبرد. در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۵۰۰ واحد پلاکت آفرزیس تولید کردیم و انتظار داریم با اطلاعرسانی رسانهها، امسال این رقم افزایش یابد. اهداکنندگان میتوانند سالانه تا ۲۴ بار برای پلاکت آفرزیس مراجعه کنند (در حالی که اهدای خون کامل سالانه ۴ بار مجاز است).
دهرابپور از اجرای طرح سپاس (پذیرهنویسی سلولهای بنیادی خونساز) خبر داد و تصریح کرد: این طرح برای بیماران نیازمند پیوند مغز استخوان مانند مبتلایان به سرطان و تالاسمی ماژور طراحی شده است. از افراد ۱۸ تا ۴۰ سال دعوت میکنیم با دادن یک نمونه خون، مشخصات HLA خود را در بانک اطلاعاتی ثبت کنند تا در صورت تطابق با بیماری در هر نقطه از کشور، بتوانند ناجی جان آن فرد شوند. در سال ۱۴۰۲، ۲۱ مورد ثبتنام داشتیم و امسال تاکنون به ۷۳ مورد رسیده است. از رسانهها میخواهیم این طرح را بیشتر معرفی کنند.
مدیرکل انتقال خون اصفهان همچنین از تولید پلاسمای ضد هاری در استان خبر داد و گفت: این فرآورده برای افراد دچار گزیدگی حیوانات کاربرد دارد. در سال ۱۴۰۳ موفق به تولید ۸ لیتر پلاسمای ضد هاری شدیم و امسال با ورود جدیتر، این میزان به ۱۷ لیتر افزایش یافته است. مردم باید بدانند که انتقال خون استان، علاوه بر تأمین خون و فرآوردههای معمول، این خدمات تخصصی را نیز ارائه میدهد.
وی با قدردانی از همراهی رسانهها، خیرین و اهداکنندگان، تأکید کرد: هر گونه اطلاعرسانی درباره نیازهای خونی، طرح سپاس یا پلاسمای ضد هاری، میتواند جان انسانهای بسیاری را نجات دهد. از همه عزیزان دعوت میکنیم با مراجعه به پایگاههای انتقال خون، در این مسیر انساندوستانه سهیم باشند.
هیچ کاری را پربرکتتر از انتقال خون ندیدهام / قدردانی از همراهی رسانهها
دهراب پور با اشاره به غیربومی بودن خود، اظهار کرد: من اهل یاسوج هستم، اما باور کنید از برخی مدیران غیربومی قبلی، اصفهانیتر هستم چون تعصب بیشتری به این استان دارم. البته ما در قبال همه ایران موظفیم؛ وقتی از استانی دیگر به اینجا آمدهام، نباید بگویم که به استان دیگری بیتفاوت باشم. اتفاقاً باید از همه ظرفیتها برای خدمت بیشتر به مردم استفاده کرد. این مسئولیت، امانتی الهی است که خداوند چند صباحی در اختیار ما قرار داده است.
دهرابپور با استناد به آیه شریفه «وَ مَنْ أَحْیَاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا» (هر کس جانی را نجات دهد، گویی همه مردم را نجات داده است)، تصریح کرد: هر کسی در این عرصه ورود پیدا کند، برکت در زندگی او جاری میشود. من پیش از این، در سازمانهای مختلفی مانند بیمه سلامت و دانشگاه علوم پزشکی به عنوان معاون و مدیرکل فعالیت داشتهام، اما هیچ کاری را به اندازه انتقال خون پربرکت ندیدهام. برکت این کار را هم در زندگی شخصی و هم در زندگی حرفهایام به وضوح دیدهام.
وی خطاب به خبرنگاران تأکید کرد: شما هم که بدون هیچ چشمداشتی در بحث انتقال خون و تأمین نیاز بیماران همراهی میکنید، از این برکت بهرهمند خواهید شد. امیدوارم خداوند توفیق خدمت را به همه ما عنایت فرماید.
ذخایر خون بالاتر از استاندارد / ۵۴ هزار اهداکننده موفق در ۴ ماه
مدیرکل انتقال خون استان اصفهان، در ادامه نشست خبری با اشاره به مدیریت ذخایر خونی در فصول مختلف سال، اظهار کرد: معمولاً در ماه رمضان، تعطیلات نوروز، روزهای گرم تابستان و دیماه، ذخایر خون کاهش مییابد، اما با مدیریت هوشمندانه و استفاده از تیمهای سیار و همکاری صنایع بزرگ استان مانند ذوبآهن، فولاد مبارکه، پتروشیمی، پالایشگاه و کارخانههای سیمان، هیچ کمبودی در استان احساس نشده است. خوشبختانه از ابتدای جنگ رمضان تاکنون، ذخایر خون استان اصفهان همواره بالاتر از استاندارد بوده و بهروز رسانی شده است.
وی با اشاره به افزایش تعداد پایگاههای اهدای خون، گفت: با افتتاح مرکز فلاورجان در اردیبهشت، تعداد پایگاهها به ۱۲ رسید و تا پایان سال به ۱۵ مرکز افزایش مییابد. همچنین برنامه توسعه برای سالهای آینده نیز تدوین شده است.
دهرابپور درباره گروههای خونی نادر در استان، تصریح کرد: بیش از ۲۰ مورد گروه خونی نادر در استان اصفهان شناسایی شده است. این افراد سرمایههای ارزشمند سازمان هستند و خون آنها در بانک خون نگهداری میشود تا در صورت نیاز بیماران مشابه در نقاط مختلف کشور، مورد استفاده قرار گیرد. پارسال در ماه رمضان، یک مورد گروه خونی نادر در گلپایگان شناسایی و با سازمان مرکزی هماهنگ شد. از این عزیزان دعوت میکنیم با مراجعه به پایگاهها، همکاری بیشتری داشته باشند تا بتوانیم جان بیماران نادر را نجات دهیم.
وی با اشاره به فیلم مستند خون طلایی که چندی پیش پخش شد، افزود: این فیلم نشان داد که در کشور ما نیز بیمارانی با گروههای خونی نادر وجود دارند که نیازمند توجه ویژه هستند. متأسفانه در یکی از موارد، بیماری در بوشهر با گروه خونی نادر، تا اسپانیا پیگیری شد، اما به نتیجه نرسید. این موضوع اهمیت اطلاعرسانی و حمایت از این بیماران را دوچندان میکند.
مدیرکل انتقال خون اصفهان در بخش پایانی، آمار چهار ماهه نخست سال را تشریح کرد: از ابتدای سال تا پایان تیرماه، ۶۴ هزار و ۹۲۳ نفر به پایگاههای اهدای خون مراجعه کردند که از این تعداد، ۵۴ هزار و ۶۳۷ نفر موفق به اهدای خون شدند. ۵۳٫۵ درصد از اهداکنندگان، مستمر (حداقل دو بار در سال) بودند. همچنین سهم اهدای بانوان در این مدت ۴٫۱ درصد بوده که نسبت به سال گذشته کاهش داشته است؛ از رسانهها درخواست داریم با اطلاعرسانی مناسب، بانوان را برای مشارکت در این کار خداپسندانه ترغیب کنند.
وی تأکید کرد: همه خدمات خون و فرآوردههای خونی به صورت رایگان در اختیار بیماران قرار میگیرد، هرچند برخی خدمات جانبی هزینهبر است. امیدواریم با همکاری مردم و رسانهها، هیچ بیماری در کشور به خاطر کمبود خون دچار مشکل نشود.
۱۸ و ۱۹ دیماه؛ سختترین روزهای مدیریت ذخیره خون
مدیرکل انتقال خون استان اصفهان، در بخش پایانی نشست خبری امروز با اشاره به آمار معافیتهای اهدای خون، گفت: از کل مراجعهکنندگان چهار ماهه نخست سال، ۱۳٫۸ درصد به دلایل مختلف (مانند کمخونی، فشار خون یا شرایط جسمانی) معاف شدند و مابقی موفق به اهدای خون شدند.
وی درباره امکان انجام آزمایشهای جامع ایمونولوژیک (HLA و تطابق مغز استخوان) برای همه اهداکنندگان، تصریح کرد: این کار هم از لحاظ هزینههای بالا و هم از نظر سطح علمی فعلی امکانپذیر نیست. علم پزشکی هنوز به آن درجه از تکامل نرسیده که بتوان برای همه افراد، همه آزمایشهای ایمونولوژیک را انجام داد. این موضوع نیازمند گذر زمان و پیشرفتهای علمی بیشتر است.
دهرابپور درباره پیشبینی نیازهای خونی، اظهار داشت: ما بر اساس آمار سالهای قبل، نیاز هر ماه و حتی هر روز را پیشبینی میکنیم. مثلاً برای اسفند ۱۴۰۵ یا تیرماه سال آینده، از الان میزان ذخیره مورد نیاز گروههای خونی مختلف را محاسبه کردهایم. اگر ذخیره کمتر از حد استاندارد باشد، از طریق پیامک و تماس تلفنی از اهداکنندگان دعوت به مراجعه میکنیم. همچنین در شرایط بحرانی، از ظرفیت تریبونهای نماز جمعه و رسانهها برای فراخوان عمومی استفاده میکنیم.
وی سختترین روزهای مدیریت ذخیره خون در استان را ۱۸ و ۱۹ دیماه سال گذشته توصیف کرد و گفت: در آن ایام، ذخیره خون استان ناگهان حدود نصف شد. با وجود اینکه ۱۸ دی پنجشنبه و ۱۹ دی جمعه بود، همکاران ما بلافاصله وارد عمل شدند و با فراخوانهای تلفنی و همکاری نماز جمعه، مردم به پایگاهها مراجعه کردند و بحران به سرعت مدیریت شد.
مدیرکل انتقال خون اصفهان با قدردانی از همه اهداکنندگان، خیرین، رسانهها و همکارانش، تأکید کرد: هیچ گاه اجازه نمیدهیم بیماران استان به خاطر کمبود خون با مشکل مواجه شوند. مردم اصفهان همواره نشان دادهاند که در مواقع نیاز، پیشگام در ایثار و کمکرسانی هستند.
گفتنی است، روز ملی اهدای خون فرصتی برای تجلیل از اهداکنندگان مستمر و آگاهسازی عمومی درباره اهمیت این عمل انسانی است.