«همه چیز باید در رختکن بماند. دقیقاً می دانم که اینجا اینطور نیست. واقعاً اینطور نیست. این مشکل اصلی است، متوجه هستید؟» این دغدغه صریح سرمربی تیم ملی والیبال ایران، درباره حفظ محرمانگی مسائل درون تیمی، یکی از نقاط تمایز آشکار روبرتو پیاتزا و البته امتیازات مثبتش در مقایسه با بسیاری از همقطاران ایرانی و خارجی او است.
پیاتزا پس از شکست تیم ملی در مصاف با بلژیک در رقابت های لیگ ملتهای والبیال ۲۰۲۶ در واکنش به اینکه در پایان این دیدار چه حرفی به شاگردانش زده است با اشاره به همین نکته مهم تأکید کرد: «این موضوع با بازیکنان خواهد ماند و مطمئناً از طرف من به بیرون درز نخواهد کرد» اما طنز تلخ ماجرا آنجاست او در عین حال اذعان کرد: «مطمئنم که یکی از بازیکنان درباره اش صحبت خواهد کرد؛ ۱۰۰ درصد مطمئنم». همین نشان می دهد که او با این پدیده یعنی با درز اسرار مهم تیم به بیرون در ورزش ایران کاملاً آشناست و احتمالاً با آن دست و پنجه نرم کرده است. پیتازا در عین اینکه تأکید دارد «همه چیز در رختکن بماند» اما مطمئن است «اینجا اینطور نیست» و این یعنی شکستن حریم تیم؛ یعنی تبدیل گفتگوی سازنده درون تیمی به خوراک رسانه ها و هواداران که به قیمت از بین رفتن تمرکز تیم و ایجاد شکاف بین بازیکنان و کادر فنی تمام می شود.
سرمربی ۵۸ ساله بلندقامتان کشورمان به خوبی واقف است که برای انسجام تیمش، دور نگه داشتن شاگردانش از حواشی و تمرکز بر مسائل فنی و روانی، امری حیاتی است. او تلاش می کند تا با پافشاری بر لزوم ماندن حرف ها و مسائل تیم در محیط رختکن، فضایی حرفه ای و به دور از تنش های رسانه ای ایجاد کند.
پیاتزا سعی دارد تیمش را از هرگونه عامل بیرونی و حواشی که می تواند تمرکز شاگردان جوانش را بر هم بزند، مصون بدارد اما در نقطه مقابل، غالباً شاهدیم که در ورزش ایران همتایان او چه ایرانی و چه غیرایرانی، بر عکس این سرمربی ایتالیایی علاوه بر اینکه با مصاحبه های گاه و بی گاه خود به حواشی پیرامون تیمشان دامن می زنند بلکه پارا فراتر گذاشته و پس از هر شکست، به جای پرداختن به ریشه های فنی ناکامی تیم خود، تقصیر را به گردن عوامل بیرونی می اندازند؛ از کمبود بودجه و اردوهای کوتاه مدت و دیدارهای تدارکاتی ناکافی و کم کاری فدارسیون های مربوطه و ناداوری ها گرفته تا حتی ناپختگی شاگردانشان (بدون کوچک ترین اشاره به نقش خود در رشد آنها) و مشکلات خانوادگی بازیکنان و شرایط اقتصادی کشور! بدتر آنکه از نگاه برخی از آنان ابر و باد و مه و خورشید و فلک دست به کار شده اند تا تیم آنها نتیجه نگیرد. نقطه قوت دیگر پیاتزا در مقایسه با این سکانداران رشته های مختلف ورزشی کشورمان چه در سطح ملی و چه در سطح باشگاهی، مسئولیت پذیری این سرمربی ایتالیایی است. در حالی که در ورزش ایران، مربیگری اغلب با هنر توجیه گره خورده است و مربیان ما عادت کرده اند که پیش از هر بازی، لیستی از بهانه های مختلف را در جیب خود داشته باشند تا پس از بازی در صورت ناکامی آن را رو کنند پیاتزا با پذیرش مسئولیت مستقیم شکست، نشان می دهد که نگاهش به درون تیم و عملکرد خود است. بهترین شاهد بر این مدعا هم آنجاست که سرمربی ایتالیایی تیم ملی والیبال ایران پس از باخت تیمش در برابر بلغارستان در روز دوم هفته اول لیگ ملتهای والیبال به جای انداختن توپ ناکامی خود و شاگردانش به زمین دیگران و بافتن آسمان و زمین به یکدیگر برای توجیه این شکست، صراحتاً اعلام میکند: «من نتوانستم ذهنیت و نگرش ایده آل را در بازیکنان تیم ایجاد کنم»، این صراحت و صداقت در بیان حقیقت و جسارت در مسئولیت پذیری، این روزها به کیمیایی نایاب در سپهر مربیگری ورزش ایران تبدیل شده است. پیاتزا با تأکید بر حفظ اسرار رختکن و پذیرش مستقیم مسئولیت شکست، دو ستون اصلی حرفه ای گری در سکانداری در ورزش را به نمایش می گذارد که متأسفانه در کشور ما کمتر به چشم می خورد.
اما برتری های سرمربی ایتالیایی والیبال ایران به همینجا ختم نمی شود. پربیراه نیست اگر مدعی شویم سومین فاکتورو شاید مهمترین موردی که پیاتزا را چندین پله بالاتر از سایر همقطارانش در ایران قرار می دهد، ریسک پذیری او در جوانگرایی است. این روزها و در شرایطی که بسیاری از مربیان شاغل در ورزش ایران به ویژه در رده ملی، ترجیح می دهند به مهره های باتجربه و امتحان پسداده تکیه کنند، پیاتزا با اعتماد به جوانان و فرصت دادن به آنها برای عرض اندام، سرمایهگذاری بلندمدتی برای آینده والیبال کشورمان انجام داده است. این رویکرد، هرچند ممکن است در کوتاه مدت با فراز و نشیب هایی همراه باشد اما بدون شک، برای تزریق خون تازه به رگ های ورزش ملی و ساختن نسلی توانمند، ضروری است و جالب آنجاست که پیاتزا تا به اینجای کار حتی به این جوانی و بی تجربه بودن شاگردانش هم برای فرار از مسئولیت پذیری شکست های تیمش اشاره ای نکرده است.
کاش شمار مربیانی با تراز فکری روبرتو پیاتزا در ورزش ایران بیشتر می شد؛ مربیانی که به جای پناه بردن به دیوار کوتاه بهانهجویی، بار مسئولیت ناکامی های تیم خود را بر دوش می کشند، حرمت رختکن را با دور نگاه داشتن شاگردانشان از حواشی پاس می دارند و با اعتماد جسورانه به نسل جوان، افقی روشن تر برای آینده ورزش کشورمان ترسیم میکنند. بدون شک می توان مدعی شد این نگاه حرفه ای و تحول خواه پیاتزا همان کیمیایی است که ورزش ما برای گسستن از چرخه فرسایشی بهانهتراشی و حرکت روی ریل موفقیت و پیشرفت به آن نیازی مبرم دارد.
مرضیه غفاریان