نخستین نشست بنیاد حامیان دانشگاه هنر اصفهان با حضور جمعی از استادان دانشگاه، هنرمندان، فعالان اقتصادی و خیران حوزه هنر برگزار شد؛ نشستی که با تأکید بر حمایت مادی و معنوی از آموزش هنر، تقویت زیرساختهای دانشگاهی و ایجاد پیوند میان هنر، اقتصاد و جامعه، آغازگر مسیری تازه برای نقشآفرینی مؤثرتر دانشگاه هنر اصفهان در عرصه فرهنگی و اجتماعی کشور بود.
نخستین نشست بنیاد حامیان دانشگاه هنر اصفهان، پنجشنبه ۹ بهمن با هدف حمایت مادی و معنوی از آموزش، هنر و هنرمندان در دانشگاه اصفهان برگزار شد. در این نشست، جمعی از استادان هنر، صنایعدستی، هنرهای تجسمی و فعالان اقتصادی حضور داشتند و بر ضرورت تأسیس صندوق نیکوکاری و تقویت زیرساختهای آموزشی و تجهیزاتی دانشگاه تأکید شد.
بنیاد حامیان دانشگاه هنر فرصت ایجاد شبکه حرفهای و تقویت نقش فرهنگی و اجتماعی اصفهان است
رسول رکنیزاده، رئیس دانشگاه اصفهان در این نشست با تأکید بر اهمیت شکلگیری این بنیاد اظهار کرد: امیدواریم با فعالیت بنیاد، دانشگاه هنر بتواند در کنار صنایع و کنسرسیومهای مختلف و در حوزههای محیطزیست و مسائل اجتماعی، نقش ثابت و مؤثری در جامعه ایفا کند.
وی افزود: هدف ما ایجاد فرصتهایی است تا بتوانیم یک شبکه حرفهای در آموزش کشور ایجاد کنیم و از این فرصتها در توسعه هنر و آموزش بهرهبرداری کنیم. دانشگاه هنر نباید فقط بهعنوان نهادی مستقل در آموزشدیده شود، بلکه باید به جامعه و فرهنگ تعلق داشته باشد و از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی شهر اصفهان بهره ببرد.
رئیس دانشگاه اصفهان با اشاره به ویژگیهای فرهنگی و هنری جامعه ایرانی بیان کرد: هنر در ایران و بهویژه در اصفهان، دارای اصالت و پیشینه فرهنگی است که از معماری و سنتهای دینی و اجتماعی ریشه میگیرد. دانشگاه هنر باید این اصالت فرهنگی را بهگونهای در آموزش و پژوهش خود به کار گیرد که دانشجویان توانایی خلق آثار خلاقانه و نوآورانه داشته باشند، نه صرفاً دنبالکردن الگوهای خارجی.
رکنیزاده خاطرنشان کرد: ما امیدواریم فعالیت بنیاد حامیان تنها محدود به توسعه ساختمانها و زیرساختها نباشد، بلکه بتواند مسائل مهم و اثرگذار در حوزه آموزش، فرهنگ، هنر و جامعه را نیز پوشش دهد و دانشگاه هنر اصفهان را به مرکزی طلایی و الگویی در ایران تبدیل کند.
بنیاد حامیان دانشگاه هنر اصفهان فرصتی برای جبران کمبودهای مالی و تجهیزاتی دانشجویان است
مهدی کرباسیان، معاون سابق وزیر صنعت، معدن و تجارت در این نشست اظهار کرد: بنیاد حامیان دانشگاه اصفهان حدود ۱۰ سال پیش تشکیل شده و تاکنون چندین جلسه هیئتمدیره آن برگزار شده است، بهطوریکه امروز نیز هفتمین جلسه آن با حضور اعضای جدید هیئتمدیره برگزار شد. پیش از این، دانشگاههایی مانند دانشگاه تهران، صنعتی امیرکبیر و خراسان نیز اقدام به تشکیل بنیاد حامیان کرده بودند.
وی با اشاره به شرایط اقتصادی کشور افزود: در سالهای اخیر، به دلیل مشکلات اقتصادی، بودجه دانشگاههای دولتی بهشدت محدود شده است. دانشگاهها بهطور مستقیم به بودجه ملی وابستهاند و همین موضوع، ضرورت شکلگیری حمایتهای مردمی و نهادی را دوچندان میکند. بنیاد حامیان میتواند در ابعاد مختلفی از جمله حمایت مالی، عمرانی، تجهیزاتی و حتی معنوی ایفای نقش کند.
معاون سابق وزیر صنعت، معدن و تجارت با تأکید بر جایگاه جهانی اصفهان در حوزه هنر بیان کرد: اصفهان، چه بخواهیم و چه نخواهیم، در سطح جهان بهعنوان یکی از شهرهای محوری هنر شناخته میشود. همین جایگاه ایجاب میکند که دانشگاه هنر اصفهان نیز بهعنوان نهادی برخاسته از این بستر تمدنی، موردحمایت جدی قرار گیرد.
این فعال اقتصادی، به نیازهای دانشجویان هنر اشاره کرد و ادامه داد: دانشجویان رشتههای هنری برای ادامه تحصیل به ابزار و تجهیزات تخصصی نیاز دارند؛ از رنگ و بوم در نقاشی گرفته تا تجهیزات پرهزینه در حوزههای سینمایی و هنرهای تجسمی. متأسفانه افزایش شدید قیمتها باعث شده بسیاری از دانشجویان حتی برای حداقل امکانات آموزشی با مشکل مواجه شوند.
کرباسیان افزود: این موضوع تنها به دانشجویان کمبضاعت محدود نمیشود و حتی دانشجویانی که از نظر معیشتی وضعیت بهتری دارند نیز در تأمین ابزارهای آموزشی دچار چالشاند. در مواردی تلاش شده است با تأمین امکاناتی مانند لپتاپ، بخشی از این نیازها جبران شود، اما این اقدامات پاسخگوی حجم مشکلات نیست.
هنر اصفهان باید دوباره در ایران و جهان شناخته شود
مسعود خوانساری، خیر و نایبرئیس اتاق ایران نیز با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و هنری اصفهان اظهار کرد: اصفهان بیش از هر شهر دیگری در ایران دارای میراث هنری است، اما متأسفانه بعد از انقلاب و به دلیل محدودیتهای گردشگری و مسائل اقتصادی، هنرهای فاخر این شهر کمتر شناخته شده است.
وی افزود: بنیادها و نهادهای فرهنگی میتوانند با حمایت از هنرمندان و معرفی آثار اصفهانی در داخل و خارج از کشور، جایگاه واقعی هنر اصفهان را بازسازی کنند. پیش از انقلاب، هنر اصفهان در مهمانیها و نمایشگاههای بینالمللی حضوری پررنگ داشت، اما امروز ما در بسیاری از این عرصهها غایب هستیم.
رئیس بنیاد ایران با اشاره بهضرورت حضور فعال ایران در نمایشگاههای جهانی هنر معاصر بیان کرد: همکاری با سمپوزیومها و نمایشگاههای بینالمللی میتواند فرصت طلایی برای معرفی هنر اصفهان باشد و زمینهای برای ارائه آثار نو و ابتکاری فراهم کند.
خوانساری ادامه داد: وظیفه ماست که هنر اصفهان را دوباره در ایران و جهان به مردم بشناسانیم و امیدوارم با همراهی مسئولان و علاقهمندان، این مهم محقق شود.
محمدحسین رضایی، یکی از خیران صندوق هنر نیز از علاقه عمیق خود به هنر اصفهان و هنرمندان این شهر اظهار کرد: روزی که به نمایشگاه بزرگ بسمالله در موزه فرش رفتیم، هر اثر داستان و پشتوانهای منحصربهفرد داشت. مشاهده خطوطی که هنرمندان بادقت و حتی روزهداری خلق کرده بودند، برای من تجربهای فراموشنشدنی بود. در آن لحظه، حس کردم بهترین و ارزشمندترین وقت عمرم، حضور در میان این جمع هنرمند و خیر بود.
وی افزود: راهاندازی مجمع خیران دانشگاه هنر اصفهان فرصت بزرگی است تا همه ظرفیتهای موجود، از تجربه و دانش گرفته تا امکانات و حمایتهای مالی، برای معرفی و تقویت هنر به کار گرفته شود. هر یک از ما میتوانیم سهم خود را در این مسیر داشته باشیم، چه باتجربه، چه با موقعیت اجتماعی و چه با امکانات اجرایی.
این عضو خیران صندوق هنر با تأکید بر ارزش لحظات معنوی و تأثیرگذار بیان کرد: هنر، شوق و انگیزهای ایجاد میکند که انسان را به تلاش بیشتر ترغیب میکند. هر تجربهای که در کنار هنرمندان و خیرین میگذرانیم، نهتنها الهامبخش است، بلکه زمینهساز رشد و پیشرفت هنر و فرهنگ میشود.
هنرهای سنتی ایران ظرفیت اشتغالزایی، ارزآوری و توسعه فرهنگی جهانی دارد
محبوبه کاظمیدولابی، مؤسس و مدیرمسئول حوزه هنرهای اصیل و سنتی و گردشگری هنری نیز اظهار کرد: هنرهای سنتی و تمدنی ایران از مهمترین منابع غیرنفتی کشور است و مدیریت صحیح اقتصادی و تجاری هنر میتواند هم فرهنگ و اقتصاد کشور را تقویت کرده و معیشت هنرمندان را بهبود بخشد.
وی افزود: هنرهای دستی با کمترین هزینه میتوانند ارزش افزوده بالا ایجاد کنند و با جذب سرمایهگذاران و پیوند با صنعتگران، فرصتهای اشتغال و ثروتآفرینی قابلتوجهی فراهم میکنند.
مدیرمسئول حوزه هنرهای اصیل و سنتی و گردشگری هنری بیان کرد: توسعه رشته گردشگری هنری در دانشگاهها میتواند به جذب دانشجویان داخلی و بینالمللی کمک کرده و زمینه معرفی و فروش هنر ایرانی در سطح جهانی را فراهم کند.
کاظمی در ادامه بر اهمیت برندسازی هنرمندان اشاره کرد و توضیح داد: برگزاری نمایشگاههای تخصصی برای هر رشته هنری، و استفاده از رسانههای چندزبانه مانند پادکست و شبکههای اجتماعی برای معرفی هنر ایران بسیار مؤثر است.
وی تأکید کرد: میراثفرهنگی سرمایهای پایدار برای نسلهای آینده است و این سرمایه باید دیده و حفظ شود. ما با مدیریت درست و نگاه عملیاتی به تجاریسازی هنرهای سنتی، میتوانیم هنر ایران را به موتور اصلی اشتغال، ارزآوری و نفوذ فرهنگی کشور تبدیل کنیم.
مدیرمسئول حوزه هنرهای اصیل و سنتی و گردشگری هنری ادامه داد: با محوریت هنرهای ایرانی، اسلامی و هنرمندانی که در این حوزه فعالیت میکنند، قصد داریم آثار شاخص و خاص هنرمندان را به شکل گالری عرضه کنیم، درحالیکه حراج تنها برای آثاری برگزار میشود که بهصورت ویژه تولید شدهاند
حمایت حاکمیت و بخش خصوصی لازمه بازگشت آثار ایرانی، اسلامی و توسعه فرهنگ هنری اصفهان است
علی نصر، خیر فرهنگی و هنری در سخنانی درباره اقدامات اخیر برای توسعه و احیای هنر اسلامی نیز اظهار کرد: روز گذشته جلساتی با حضور اساتید شناختهشده و مدیران مرتبط برگزار شد تا خطمشی و سیاستگذاری فرهنگی مشخص شود. تجربه موفق چندین دانشکده و مراکز آموزشی بینالمللی نیز در طراحی این روند مدنظر قرار گرفته شده است.
وی افزود: تأسیس بزرگترین موزه هنر اسلامی در ایران نیازمند حمایت سرمایهگذاران و هماهنگی با ارکان حاکمیت است. حضور بخش خصوصی و صنایع مرتبط، مانند فولاد مبارکه، در کنار مسئولیت اجتماعی و حمایت از هنرمندان، میتواند اثرگذاری این پروژه را چندبرابر کند.
این خیر فرهنگی و هنری بیان کرد: ایجاد یک تشکل نهادی و ثبت رسمی آن در وزارت کشور ضروری است و اگر بخش خصوصی بخواهد وارد این عرصه شود، باید بازخورد حمایتی و مزایای حضور خود را ببیند. ما در دانشکده حکمرانی و توسعه شهری، سهمیه و برنامههای مشخصی برای حضور علاقهمندان و متخصصان تدوین کردهایم.
نصر در ادامه با اشاره به اهمیت حفاظت از آثار هنری ادامه داد: هنرمندان ما آثار ارزشمندی در منازل خود دارند و کوچکترین حادثه مانند آتشسوزی میتواند این میراث چند ۱۰ میلیاردی را از بین ببرد، بنابراین ایجاد فضاهای نمایشگاهی و گالریهای هنری برای بازدید عموم و گردشگران ضروری است.
وی تأکید کرد: ما نیازمند مشارکت فعال همه کسانی که میتوانند در بازگشت آثار ایرانی، اسلامی و حمایت از هنرمندان و ترویج فرهنگ کمک کنند، هستیم؛ این پروژه فقط یک موضوع هنری نیست، بلکه یک حرکت بزرگ ملی و فرهنگی است.
محمد نورصالحی، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان با تأکید بر مسئولیتپذیری نهادها در قبال هنر و دانشگاه هنر اظهارکرد: حمایت از ظرفیتهای هنری نیازمند ساختاری قوی، فراگیر و فراتر از نگاههای مقطعی است. اصفهان و حتی فراتر از آن، نیروهای توانمند و اثرگذاری در حوزه هنر وجود دارند که در صورت حمایت ساختاری و مدیریتی مناسب، میتوانند نقش مهمی در رشد و توسعه هنر ایفا کنند و این حمایت باید دامنه گسترده داشته باشد، نه محدود به یک گروه کوچک.
وی با اشاره به دانشگاه هنر اصفهان بر اهمیت تقویت زیرساختها و رسیدگی به مطالباتی مانند خوابگاه و امکانات رفاهی تأکید کرد و افزود: این مسائل نباید به دلیل کمبود منابع یا ارجاع به گذشته معطل بمانند، علاوه بر این ضرورت ایجاد یک ساختار حمایتی منسجم برای انجمنها و مجموعههای هنری و رسانهای را با چارچوبی مشخص، پیگیری مطالبات بهصورت مستمر انجام داد.
رئیس شورای شهر اصفهان بیان کرد: در دو سال اخیر پیگیریهای قانونی متعددی انجام شده و به موضوعاتی مانند تعیین تکلیف سازمان صنایعدستی و طرح تالار تیموری پرداخت شده است. این مطالبات باید فارغ از جایگاه افراد و با همکاری تمامی دستگاهها پیگیری شود.
نورصالحی درباره تالار تیموری افزود: پیشنهاد کردیم این بنا به فضایی فرهنگی برای برگزاری نمایشگاهها و عرضه آثار هنری فاخر تبدیل شود، تا هم ارزش تاریخی آن حفظ شود و هم هنرمندان و علاقهمندان بتوانند از آن بهرهبرداری کنند. ودر آخر بر ضرورت داشتن نگاه حمایتی مستمر و مسئولانه برای شکوفایی هنر در اصفهان تأکید می کنم.
از توسعه مهندسی تا بازگشت به هویت تاریخی
علی مطیفیفر، استاد برجسته معماری استان اصفهان با اشاره به مسیر تاریخی توسعه در ایران نیز اظهار کرد: از اواخر قاجار تا پایان پهلوی اول، توسعه عمدتاً با نگاهی مهندسی و سختافزاری فهم شد؛ نگاهی که آن را در زیرساخت، صنعت و ابزار فیزیکی خلاصه میکرد و از ابعاد انسانی، فرهنگی و هویتی غافل بود. این رویکرد، اگرچه در مقاطعی اجتنابناپذیر مینمود، اما در ادامه به بحرانهایی انجامید که با انقلاب، جابهجاییهای جمعیتی و گسستهای هویتی تشدید شد.
وی افزود: ناپیوستگی در درک تاریخی و فقدان پیشآگاهی نسبت به تداوم ژئوپلیتیک، هزینههای سنگینی در سیاست، اقتصاد و هویت ایران بهجا گذاشته است. یکی از خطاهای بنیادین تجربه ژئوپلیتیک ایران را تعریف قدرت بهعنوان هدف باید دانست نه ابزار.
این استاد معماری بیان کرد: هرچند تصرف نظامی ممکن بوده، اما به دلیل ناتوانی در تثبیت بنیانهای اقتصادی، تجاری و شبکهای، قدرتی پایدار شکل نگرفته است. این وضعیت در تقابل با تجربه تاریخی اسلام و نیز نمونه موفق دوران شاهعباس صفوی است. دورانی که با اتکا به تجارت، هنر و سیاست شهری و با خلق فضاهایی چون میدان نقشجهان، قدرت نرم، اقتصاد و فرهنگ در یک شبکه منسجم به هم پیوند خوردند.
مطیفیفر تأکید کرد: امروز نیز مزیت رقابتی واقعی ایران نه در قدرت سخت، بلکه در فرهنگ، هنر، گردشگری و خلاقیت انسانی نهفته است. در جهانی که سرمایههای بزرگ به دنبال مزیتهای نرم و پایدارند، ایران میتواند با تکیه بر میراث تمدنی خود نقشآفرین باشد. ایجاد نهادهایی مانند آکادمی هنر غرب آسیا در اصفهان میتواند آغاز بازتعریف مسیر توسعه باشد؛ مسیری که بهجای تمرکز صرف بر ابزار، بر انسان، هویت و شبکههای فرهنگی و اقتصادی استوار است و تنها راه برونرفت آگاهانه از وضعیت کنونی محسوب شود.
صنایعدستی ایران با تحریم داخلی زمینگیر شد
عباس شیردل، از هنرمندان قلمزنی اصفهان نیز اظهار کرد: وضعیت کنونی صنایعدستی ایران بدترین دوره در ۶۰ سال اخیر است و ریشه آن را نه در تحریمهای خارجی، بلکه در مدیریت نادرست داخلی باید دانست. از زمان شکلگیری سازمان صنایعدستی در ۱۳۴۵ تاکنون حدود ۳۰ مدیر بدون تحصیلات و تخصص مرتبط بر این حوزه مسلط بودهاند و تنها دوره موفق، مدیریت چهارساله دکتر نامور بوده که نشان داد، امکان تحول واقعی وجود دارد.
وی افزود: صنایعدستی ایران هرگز در جهان تحریم نشده و آثار ایرانی حتی امروز نیز بهصورت غیررسمی به کشورهای مختلف صادر میشود، اما به دلیل چرخه معیوب مدیریتی در داخل، هنرمند به اقتصاد پایدار، بیمه و معیشت مناسب دسترسی ندارد. درحالیکه کشورهایی مانند امارات با هویتسازی فرهنگی و برگزاری رویدادهای بینالمللی از صنایعدستی درآمدهای کلان کسب میکنند، ایران باوجود هویت تاریخی غنی، از سرمایه خود بهدرستی محافظت نکرده است.
این هنرمند قلمزنی و صنایعدستی بیان کرد: راه نجات صنایعدستی عبور از دولت و ایجاد نهادهای مستقل با مشارکت هنرمندان، خیران و مدیران فرهنگی است. ثبت ۱۹۶ رشته صنایعدستی، ثبت جهانی برخی رشتهها، علائم تجاری بینالمللی و آمادهسازی پروندههای جهانی بزرگترین سرمایه آینده این حوزه است. امنیت اقتصادی نداشتن هنرمند نتیجه تصمیمهای داخلی طی دهههاست و حال زمان اصلاح ساختار فرارسیده است.
پیوند میراث، آموزش و آینده
محمدامین امامی، رئیس دفتر همکاریهای بینالملل و روابطعمومی دانشگاه هنر اصفهان نیز در سخنان خود با معرفی جایگاه دانشگاه هنر، به سابقه تأسیس آن در دهه ۷۰ و مسیر رشدش بدون اتکا به حامیان مالی یا مجامع خیران اشاره و اظهار کرد: این دانشگاه امروز رتبه اول دانشگاههای هنر کشور را در حوزه آموزش، پژوهش، فناوری و امور دانشجویی در اختیار دارد و حتی از دانشگاه هنر تهران نیز پیشی گرفته است. دانشگاه هنر دارای پنج دانشکده و ۵۲ رشته تخصصی است که ۱۴ رشته آن کاملاً منطبق با نیازهای روز دنیا، از جمله اقتصاد هنر، گردشگری و باستانسنجی است.
وی افزود: دانشگاه هنر صرفاً محلی برای نقاشی یا فعالیتهای سنتی هنری نیست، بلکه پیونددهنده هنر با صنعت و احیای دانش و صنایع کهن است. نقش باستانسنجی در فهم ماندگاری آثار تاریخی و انتقال این دانش به تولیدات امروزه است و دانشگاه هنر تنها دانشگاه، موزه کشور است. جایی که میراث گذشته در معماری و فضای آن زنده است و مسئولیت اصلی دانشگاه، حفظ و انتقال سالم این امانت به نسلهای آینده است.
رئیس دفتر همکاریهای بینالملل و روابطعمومی دانشگاه هنر اصفهان به نیاز دانشگاه به حمایتهای مادی و معنوی پرداخت و بیان کرد: این نشست با هدف جلب همین حمایتها برگزار شده و حضور حاضران را نشانه احترام به میراثفرهنگی و هنری کشور میدانم. حمایت معنوی شامل شبکهسازی، معرفی افراد اثرگذار، ایجاد مجامع حامی و فراهمکردن بستر فعالیت دانشجویان است. شعار دانشگاه هنر را در جمعبندی این نشست باید چنین بیان کرد؛ کسی که میراثش را بشناسد، در آینده موفق خواهد بود.
